Malti
English
Ma nqisx ruħi bħala xi wieħed iffissat fuq ir-reqqa tal-ortografija. Imma niddejjaq meta fuq l-istazzjonijiet tat-televiżjoni … aktar u aktar fuq it-TVM (l-Istazzjon tas-Sena !!!!) nara kliem miktub ħażin. Il-bieraħ, il-Ġimgħa 22 ta’ Mejju, waqt wieħed mill-aktar programm popolari fuq dan l-istazzjon, fi promozzjoni ta’ xi minuta dehru dawn il-kelmiet miktubin ħażin: laqqajniekom, wegħidniekom, ħadniekom, diqa!! Possibbli li d-dar tal-produzzjoni responsabbli minn dal-programm, m’għandhiex magħha persuna li taf tikteb Malti tajjeb? Min jaf x’kienu jgħidu li kieku dawn l-iżbalji kienu bl-Ingliż?! U ħaġa oħra … dawn il-kelmiet mhumiex uħud minn dawk li ntlaqtu mit-tibdil li sar dan l-aħħar. Ilhom jinkitbu hekk is-snin. Jiġifieri mhemmx skużi.
© Copyright 2009 Trevor Żahra. All rights reserved.
Design: kapslok
3:27 pmon May 24th, 2009
Ghaziz Sur Zahra,
Allura kif tikteb sew laqqajniekom, weghidniekom, hadniekom? Grazzi bil-quddiem
karmenu
9:57 pmon May 24th, 2009
Għażiż Karmenu,
Dawk il-kelmiet, kif qed niktibhom jiena hawnhekk, huwa bil-mod korrett. Fuq it-TV ma dehrux hekk imma b’hafna tahwid ’l hawn u ’l hemm.
7:51 amon May 25th, 2009
aw sur zahra jiena Rachel ta Joanne!
kif inti? jiena tajba proset ghandek
websites vera interessanti proset .
sellili
Grazzi , Rachel Navarro.
11:13 amon May 26th, 2009
Jista’ jsir dizzjunarju elektroniku tal-kliem kollha tal-Malti?
9:29 pmon May 26th, 2009
Xi hadd qalli li qed jahdmu fuq dizzjunarju on-line. Imma jiena nahseb li l-aktar haga li ghandna bzonn hija “Cekkjatur” (spell-checker). B’hekk, dawk li forsi jibqghu lura milli jiktbu mill-Malti ghax jibzghu izbaljaw, jibdew jaghmlu l-hila, ghax ic-Cekkjatur jehdilhom hsieb tal-ortografija.
7:59 amon May 28th, 2009
da best. Keep it going! Thank you
9:22 amon May 28th, 2009
Grazzi Rachel. Hadt gost li l-website ghogbitek. Sellili dejjem.
2:44 amon May 30th, 2009
Qabel kollox, naħseb aħjar li n-nies jiftakru li l-ittri ċ ż ġ u ħ għadhom jeżistu għax online ma ssibhom kważi qatt !
Xi ħadd ħajjarni nużagħhom anke fuq MSN u jien inħossni kburi tassew.
2:45 amon May 30th, 2009
nużahom*
3:04 amon May 30th, 2009
Inħeġġeġ lilek u lil kull min jidħol fis-sit tiegħek sabiex jidħol fil-blog bil-Malti tiegħi.
Il-link huwa: http://wahdifuqtallinja.blogspot.com/
Grazzi bil-quddiem.
PS Sur Żahra, żidtek fil-lista tal-blogs li jinteressawni. Din tinsab mal-ġenb, ftit ‘l isfel
3:45 amon May 30th, 2009
Iva, illum permezz tat-tastiera Keyman, il-karattri Maltin ċ ġ ħ ż nistgħu nużawhom bla diffikultà ta’ xejn.
5:17 pmon May 30th, 2009
Ngħidlek il-verità qatt m’użajtha dik it-tastiera u ili s-snin ma nuża l-fonts li kienu jinqasmu bejn in-nies fuq floppy disk.
Mindu bdejt nuża l-Windows XP, skoprejt li nista’ nżid il-Malti mil-Language Bar. Jista’ jkun li qed tirreferi għaliha, minix ċert.
Ninħaraq ukoll meta, minbarra li mhux biss fuq l-istazzjon TVM, jiġu preżentati mistoqsijiet lit-telespettaturi b’Malti ħażin jew bit-tipi l-ħżiena (eż. jużaw h minflok ħ). Tiġri ta’ spiss ukoll sempliċement f’riklam. Biex ma nsemmux kemm iħobbu jagħfġu meta jgħidu kemm jiswa xi prodott… Insomma, il-lista hija twila.
Nemmen li b’edukazzjoni serja, dawn il-problemi mhux se jispiċċaw, iżda żgur ħa jittaffu mhux ftit !
Jien għadni kif spiċċajt l-eżamijiet tal-MATSEC (l-A’levels) u ħassejtni TASSEW iddiżappuntat nisma’ lill-invigilators jagħfġu kemm jifilħu bil-mod ta’ kif bdew jitħadtu biż-żewġ lingwi uffiċjali, kemm magħna kif ukoll ma’ xulxin. Kważi kważi taqbiżli degħma. Jien nistaqsi lili nnifsi: la qiegħed f’skola li xogħolha hi li tgħallem, kif dawn in-nies stess qed jagħtu eżempju ħażin lilna l-istudenti??
Li kieku għażlu li jitkellmu bl-ingliż u fformulaw sentenza waħda tajba, kont nagħlaq għajn waħda. Imma li jagħmlu użu b’mod offiż ta’ code-switching hija inaċċettabli.
F’eżamijiet serji bħal dawn nistenna nies professjonali u ta’ ċerta kalibru. L-uniku mument serju kien meta ġie fil-klassi d-direttur tad-dipartiment tat-Taljan f’Malta ħalli jaqralna l-kuntest oralment. Il-bqija tan-nies anzjani li ħadu ħsiebna (l-invigilators) ġegħluni niddubita minn liema qasam akkademiku ġejjin…
Apparti minn hekk, nemmen li l-għalliema ħaduha drawa li jużaw il-code-switching ma’ kull min jintaqgħu. Din il-problema qegħda taffetwa bl-ikrah lil ħafna nies, speċjalment lill-istudenti li jqattgħu s-sigħat fil-klassi magħhom, jixorbu kliemhom u l-iżbalji magħhom.
7:44 amon May 31st, 2009
Nieħu ħafna gost nisma’ kliem bħal tas-Sur Daniel. Kliemu, ta’ protesta kontra l-ħażen tal-użu tal-Lingwa Maltija, forsi jdejjqek, iżda huwa kollu kemm hu minnu.
Barra l-iżbalji u n-nuqqas t’ użu tat-tipi tal-kitba tal-Malti fuq xi stazzjonijiet televiżivi Maltin, tisma’ wkoll diversi preżentaturi u mistednin Maltin, li mhux biss jagħmlu żball wieħed fl-użu tal-Lingwa Maltija li jitħadtu, imma taħwida sħiħa tal-kliem Malti, ħafna drabi mħallat mal-Ingliż, u ġieli wkoll jiffurmaw kelma ġdida billi jgħidu kelma ta’ nisel Ingliż u jippruvaw jaffġuha bil-Malti. U dan kollu fuq stazzjonijiet kollha kemm huma Maltin u magħmula minn ċittadini Maltin ukoll.
Għalkemm l-Ingliż hija l-lingwa li tgħaqqad id-dinja kollha, ma rridux ninsew li l-Malti hija l-lingwa li tifforma parti importanti mill-Identita tana l-Maltin. U għalkemm dan l-aħħar il-Lingwa Maltija qed tiġi aktar rispettata, kemm fil-letteratura, fil-komunikazzjoni u fil-kummerċ fost l-oħrajn, inħoss li għadna lura. Dan narawh mill-ħafna ittri li nirċievu miktuba biss bl-Ingliż, mill-ħafna ċittadini Maltin, li biex iħossuhom superjuri ifajru kelma bl-Ingliż u oħra bil-Malti f’sentenza waħda u l-livell ħażin ħafna tal-Malti ta’ ċertu tfal u żgħażagħ.
Għalkemm dan kollu, l-iżbalji jibqu jitwettqu bla kas ta’ xejn, il-lingwa tagħna tibqa titħassar, u għalkemm jien minhiex perfett fil-Malti, għaliex kull m’għandi 15-il sena u għad fadalli ħafna x’nitgħallem, nipprova nagħmel ħilti kollha biex nara li l-lingwa tant sinjura ta’ pajjiżna timxi l-quddiem. Pero kif għedt qabel, għalkemm qed jissawwru ħafna għaqdiet favur dan, il-massa dejjem terbaħ lil minoranza, li ħafna drabi jkolla raġun.
1:41 amon June 2nd, 2009
Matthew, naqbel miegħek perfettament u ibqa’ ċert li li għadek kif għidt jafuh ħafna min-nies iżda jibqa’ biss f’moħħhom, fi ħsibijiethom ta’ kuljum, u sfortunatament ħafna minnhom ma jużawhx fil-prattika.
Nixtieq nagħmel punt. Iktar ma jgħaddi ż-żmien u tipprova tikkoreġi l-użu ħażin tal-Malti, in-nies iktar ma jatux kasek u jkomplu jiżbaljaw. Forsi għax wara kollox ma nafux nikkoreġu lil ħaddieħor. L-opinjoni tiegħi hi li huwa tajjeb jekk tgħallem lil min hu nteressat biss u tagħmel użu tajjeb tal-lingwa ħalli ħaddieħor jitħajjar sub-konxjement u jaddotta l-eżempju.
Għaliex isiru ħafna żbalji, speċjalment waqt konverżazzjoni? Minn fejn jibda dan kollu?
Każ klassiku huwa meta wieħed jisma’ lil ħaddieħor (kemm jekk ikun ħdejh, fuq tal-linja, fuq it-televixin, fuq l-internet) juża kelma li togħġbu (li mhiex neċessarjament korretta) u għalhekk jaddotta dik il-kelma u jibqa’ jużaha, sakemm tismagħha persuna oħra – u ċ-ċiklu jkompli jdur.
Mela l-istess għandna nagħmlu bl-użu tajjeb tal-lingwa ħalli biż-żmien il-problema tittaffa u mhux tigrava.
Għalissa ma nistgħux nikkoreġu lil min hu ikbar minnha – qed nirreferi għal dawk li jagħmlu użu mit-titli elettroniċi f’tmiem il-programm jew għal min jikteb il-mistoqsijiet tat-televoting. Biss jekk xi darba jkollna l-opportunità u jħallu f’idejna, ibqa’ ċert li nuruhom kif għandu jsir ix-xogħol.
3:42 amon June 9th, 2009
…l-aqwa waħda meta jgħidu ‘dal-programm ġie miġjub lilkom minn…’ – mur oqgħod studja l-forom!
8:24 amon October 4th, 2009
Ghaziz Trever Zahra,
Jien tifla ta 11-il sena u minn Hal Kirkop. Vera niehu pjacir naqra l-kotba tieghek…!!! Vera jkunu interessanti u tal-genn. Jekk jghogbok ibqa’ ikteb kotba bil-Malti u ppublichom fil-libreri li ghandna hawn Malta. Grazzi talli jghogbok tikteb kotba mill-aqwa. Proset u grazzi mill-gdid.
Inselli ghalik,
Arianna
8:39 amon October 4th, 2009
Grazzi Arianna. Napprezza hafna l-kummenti tieghek. Sellili ghal shabek u ghall-familja kollha.
10:37 amon October 8th, 2009
ghaziz zarah kifint jin nisap tajjba kef tamelaom katba meta jaqa’ c-cpar jin andi u andi lis-skola tijaja
bye jin noela trevor zarah
8:30 amon October 9th, 2009
Sur Trevor Zahra,
Bil-gost kollu nghidlek li inti wiehed mill-aktar kittieba Maltin favoriti tieghi. Jiena ghandi erbatax-il sena u llum nattendi il-kullegg ta’ San Albert fil-Belt Valletta. il-kotba avventuruzi tieghek kollha qrajthom, u nghidlek il-verita’ ma kontx nieqaf naqra qabel naqta’ dik il-kurzita` li jaghmluli dawn il-kotba. Prosit Trevor, ibqa’ ikteb iktar u iktar….. ghax ta’ min jghid ukoll li l-kollezzjoni li ghandi tal-kotba tieghek huma l-unika kotba li jirnexxieli nibda u nispicca…..
9:56 amon March 29th, 2010
it-tifla qieghda tikteb fuq il-pitazz…………………il-kelma “qieghda” miktuba tajba jew le?????
9:36 pmon April 14th, 2010
Hi Nadya,
Skuzani li domt ma wegibtek imma kelli xi pproblemi fil-mail tal-website.
Iva, “qieghda” hekk tinkiteb, l-istess bhal “hierga. diehla, miexja …ecc)
Trevor
6:07 amon June 22nd, 2010
Ghaziz Sur Zahra
Konna qed nitkelmu u nqalghet polemika fuq il-plural tal-kelma “karus”. Tista’ tghidilna x’inhi jekk joghgbok?
Grazzi mill-quddiem
Vanessa
4:49 pmon June 29th, 2010
Biex tikteb l-ittri Maltin ma trid tniżżel l-ebda fonts.
Sibt tajjeb ħafna dan il-manwal: http://www.kunsilltalmalti.gov.mt/filebank/documents/kompjuter.pdf
Uża l-Language Bar tal-Windows u l-Apple.